By VJR Nephro March 13, 2026
Kidney Health for All: Caring for People, Protecting the Planet
คัดกรองป้องกัน รู้ทันโรคไต ใส่ใจรักษ์โลก
วันไตโลก (World Kidney Day) ตรงกับวันพฤหัสบดีที่ 2 ของเดือนมีนาคมของทุกปี ในปี 2569 วันไตโลกสากลตรงกับวันที่ 12 มีนาคม 2569 โดยปีนี้ถือเป็นปีที่ครบรอบ 20 ปี ของการรณรงค์วันไตโลก ซึ่งริเริ่มโดย International Society of Nephrology (ISN) และ International Federation of Kidney Foundations (IFKF) ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2006
สาขาวิชาโรคไตและการบำบัดทดแทนไต คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช ขอเชิญประชาชนทั่วไปเข้าร่วมงาน วันไตโลก 2569 กิจกรรมคัดกรองสุขภาพไตฟรี พร้อมนิทรรศการให้ความรู้เกี่ยวกับโรคไตเรื้อรัง การดูแลสุขภาพไต และผลกระทบของมลพิษทางอากาศต่อไต
ธีมรณรงค์ปี 2569
🌍 Kidney Health for All: Caring for People, Protecting the Planet
โรคไตเรื้อรัง (Chronic Kidney Disease, CKD) เป็นปัญหาสุขภาพระดับโลกที่ส่งผลกระทบต่อประชากรประมาณ 1 ใน 10 คน ทั่วโลก และถูกคาดการณ์ว่าภายในปี ค.ศ. 2040 โรคไตเรื้อรังจะเป็นสาเหตุการสูญเสียปีสุขภาวะ (years of life lost) อันดับที่ 5 ของโลก
ธีมของปีนี้มุ่งเน้นความเชื่อมโยงระหว่าง สุขภาพไต กับ สิ่งแวดล้อม ครอบคลุมประเด็นสำคัญดังนี้:
ผลกระทบของสิ่งแวดล้อมต่อสุขภาพไต
ปัจจัยเสี่ยงจากสภาพแวดล้อม ได้แก่ มลพิษทางอากาศ ความเครียดจากความร้อน ภาวะขาดน้ำ และภัยธรรมชาติ ล้วนเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคไตเรื้อรังและเร่งการดำเนินโรคให้รุนแรงขึ้น อุณหภูมิโลกที่สูงขึ้นยังส่งเสริมการแพร่กระจายของโรคเขตร้อนที่ทำลายไตได้อีกด้วย
ผลกระทบของการรักษาโรคไตต่อสิ่งแวดล้อม
การรักษาโรคไตระยะสุดท้ายโดยเฉพาะการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม (hemodialysis) ใช้ทรัพยากรอย่างมาก ทั้งน้ำ พลังงาน และพลาสติกใช้ครั้งเดียว รวมถึงปล่อยก๊าซเรือนกระจก การฟอกเลือดเพียงครั้งเดียวอาจมี carbon footprint เทียบเท่ากับการขับรถยนต์เกือบ 240 กิโลเมตร ดังนั้น การป้องกันและคัดกรองโรคไตตั้งแต่เนิ่น ๆ จึงไม่ใช่แค่ช่วยชีวิตผู้ป่วย แต่ยังช่วยรักษาสิ่งแวดล้อมอีกด้วย
มติสำคัญจากองค์การอนามัยโลก
ในที่ประชุมสมัชชาอนามัยโลก ครั้งที่ 78 (78th World Health Assembly) องค์การอนามัยโลก (WHO) ได้มีมติรับรองเรื่องโรคไตเป็นครั้งแรก ถือเป็นการยกระดับสุขภาพไตให้เป็นวาระสำคัญด้านสาธารณสุขระดับโลก
กติกาทอง 8 ข้อ เพื่อสุขภาพไตที่ดี (8 Golden Rules)
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ — ช่วยควบคุมน้ำหนักและลดความดันโลหิต
- ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด — ผู้ป่วยเบาหวานประมาณ 50% มีโอกาสเกิดไตเสื่อม
- ตรวจวัดความดันโลหิตเป็นประจำ — ความดันโลหิตสูงเป็นสาเหตุสำคัญของโรคไต
- รับประทานอาหารสุขภาพ ควบคุมน้ำหนัก — ลดอาหารแปรรูปและไขมันสูง
- ดื่มน้ำให้เพียงพอ — ช่วยให้ไตทำหน้าที่ขับของเสียได้ดี
- ไม่สูบบุหรี่ — การสูบบุหรี่ลดเลือดไปเลี้ยงไตและเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งไต
- ไม่ซื้อยากินเอง — ยาแก้ปวด ยาสมุนไพร และอาหารเสริมบางชนิดอาจทำลายไต
- ตรวจสุขภาพไตเป็นประจำ — โดยเฉพาะผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น เบาหวาน ความดันสูง โรคอ้วน หรือมีประวัติครอบครัวเป็นโรคไต
ใครบ้างที่ควรตรวจคัดกรองโรคไต?
โรคไตเรื้อรังระยะแรกมักไม่มีอาการ จึงจำเป็นต้องตรวจคัดกรองในกลุ่มเสี่ยง ได้แก่:
- ผู้ป่วยเบาหวาน
- ผู้ป่วยความดันโลหิตสูง
- ผู้ที่มีภาวะอ้วน
- ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคไต
- ผู้สูงอายุ (> 60 ปี)
- ผู้ที่ใช้ยาแก้ปวดหรือสมุนไพรเป็นประจำ
- ผู้ป่วยโรคหัวใจและหลอดเลือด
- ผู้ที่เคยมีนิ่วในไตหรือติดเชื้อทางเดินปัสสาวะซ้ำ
การตรวจคัดกรองเบื้องต้น ได้แก่ การวัดความดันโลหิต, ตรวจน้ำตาลในเลือด, ตรวจ creatinine ในเลือด (เพื่อประเมิน eGFR), และตรวจ albumin ในปัสสาวะ (uACR)
โปสเตอร์นิทรรศการ
โปสเตอร์ให้ความรู้ที่ใช้ในงานนิทรรศการวันไตโลก 2569 สามารถดาวน์โหลดเพื่อศึกษาหรือนำไปเผยแพร่ต่อได้
